QR kod, bilgiyi siyah ve beyaz karelerden oluşan bir desene yazan iki boyutlu bir barkoddur. Adı İngilizce “Quick Response”, yani hızlı yanıt sözcüklerinden gelir: telefonun kamerası onu bir saniyeden kısa sürede okur.
Kısa bir tarih
QR kod 1994'te Japonya'da, otomotiv parçalarını üretim hattında takip etmek için geliştirildi. Amaç, çizgili barkoddan çok daha fazla bilgi taşıyan ve her açıdan hızla okunan bir kod yapmaktı. Kod uluslararası bir standart (ISO/IEC 18004) hâline geldi ve herkesin kullanımına açık kaldı.
Asıl yaygınlaşması, telefonların kendi kamera uygulamalarının kodu ayrı bir uygulama olmadan okumaya başlamasıyla, 2017 civarında oldu. Bugün menüden ödemeye, ambalajdan biletlere kadar her yerde.
QR Code, DENSO WAVE'in tescilli markasıdır.
Desenin parçaları
- Konum işaretleri: Üç köşedeki büyük kareler. Telefon kodu bunlarla bulur ve hangi açıdan baktığını anlar.
- Hizalama işareti: Daha büyük kodlarda, eğik ya da kavisli bir yüzeyde okumayı kolaylaştıran küçük kare.
- Zamanlama çizgileri: Konum işaretleri arasında, modüllerin boyutunu ölçen kesik çizgiler.
- Veri modülleri: Bilginin kendisi ve onu koruyan hata düzeltme verisi.
- Sessiz alan: Kodun çevresinde, en az dört modül genişliğinde boş bir kenar. Bu boşluk olmadan kamera kodun nerede bittiğini anlayamaz.
Ne kadar bilgi taşır?
Bir QR kodun taşıyabileceği en fazla bilgi, ne tür karakter yazdığına bağlıdır:
| İçerik | En fazla |
|---|---|
| Yalnızca rakam | 7.089 karakter |
| Rakam ve büyük harf | 4.296 karakter |
| Her türlü metin (bayt) | 2.953 bayt |
Bunlar en büyük kod (177 × 177 modül) ve en düşük hata düzeltme için geçerlidir. Bilgi arttıkça desen sıklaşır ve küçük basıldığında zor okunur. Bu yüzden pratikte kısa bir bağlantı en iyisidir; dinamik kodların deseni bu sayede seyrek kalır.
Telefon kodu nasıl okur?
Kamera önce üç konum işaretini bulur, açıyı ve eğimi düzeltir, ardından modülleri tek tek okur. Eksik ya da kirli kısımları hata düzeltme verisiyle tamamlar. Sonra içeriğin ne olduğunu anlar ve bir şey önerir: bir adresi açmayı, bir ağa bağlanmayı ya da bir kişiyi kaydetmeyi.
Telefon adresi açmadan önce gösterir; onu okumak iyi bir alışkanlıktır. Neden önemli olduğunu sahte QR kodlar yazısında anlattık.
Hata düzeltme
QR kod, deseninin bir kısmı okunamasa bile bilgisini geri kazanabilir. Dört düzey vardır: L (yaklaşık %7), M (%15), Q (%25) ve H (%30). Düzey yükseldikçe kod daha çok hasara dayanır ama deseni sıklaşır. Logolu kodların en yüksek düzeyi kullanmasının nedeni budur; ayrıntılar logolu QR kod yazısında.
Statik ve dinamik QR
Statik kodda bilgi desenin içindedir ve değişmez. Dinamik kodda desen kısa bir bağlantı taşır; bağlantının gittiği yer sonradan değiştirilebilir ve taramalar sayılabilir. Hangisini ne zaman seçeceğini statik ve dinamik QR karşılaştırmasında anlattık.
Web sitesinden menüye, Wi-Fi'dan PDF'e kadar 24 QR tipiyle kod oluşturabilirsin. Statik kodlar her planda ücretsizdir.